Winter in de bergen

Zonsopgang aan Rifugio Marinelli, op 2120 m hoogte

januari 2026

Het is eind maart en de weergoden twijfelen tussen winterprik en voorjaarsbloei. Vannacht viel er een nieuw laagje sneeuw op de toppen, maar ’s ochtends word ik wakker van de vogels, die kwetteren dat de lente nu echt in aantocht is. In het bos maken de laatste restjes sneeuw aarzelend plaats voor frisgroen mos en gele sleutelbloemen.

‘Wacht maar, tot het winter wordt!’ Het was het eerste dat de locals me hier zeiden, al lachend, toen ik hier naartoe verhuisde. ‘Hoe is de winter in de bergen?’ is vaak het eerste dat Italianen uit de stad me vragen. Want in de zomer in de bergen wonen, dat zouden ze allemaal wel willen. Maar wat als het begint te sneeuwen en alles lastiger wordt?

De winters zijn ook hier niet meer wat ze geweest zijn. De dorpsbewoners vertellen over muren van sneeuw langs de kant van de weg, over dagen waarop de elektriciteit uitviel en je jezelf moest uitgraven met de sneeuwschop. Zo ver kwam het de afgelopen jaren niet meer. Maar het verschil met de Belgische winter blijft groot.

De winter begint hier vroeger. Eind november valt de eerste sneeuw in het dorp, maar de toppen kleuren vaak al een maand eerder wit. Bij het kolenfeest in Collina begin oktober staken de felgekleurde vlaggetjes op het dorpsplein vrolijk af tegen de witte pieken op de achtergrond. Hoog in de bergen lijken er maar twee seizoen te bestaan: winter en zomer.

Ik leer hier dat sneeuw niet zomaar sneeuw is. Er is natte sneeuw, poedersneeuw, plaksneeuw, ijzige sneeuw, smeltende sneeuw, motsneeuw, sneeuw die wel of niet blijft liggen. Mijn Italiaanse woordenschat breidt zich uit met woorden die ik vroeger niet nodig had, zoals sneeuw ruimen (spalare) en wegzakken in de sneeuw (sprofondare).

Dat sneeuw ruimen is een sport op zich, merkte ik afgelopen winter. Mijn auto staat in een garage onder het appartementsgebouw waar ik woon, en om de oprit naar de straat sneeuwvrij te maken, ben ik al snel een uur bezig. (De andere vier appartementen zijn tweede verblijven van mensen uit de stad, dus in de winter ben ik hier meestal alleen.) Maar ach, wie zegt er nee tegen een gratis work-out with a view?

Sneeuw betekent sneeuw ruimen, maar de combinatie regen en vrieskou betekent zout strooien. Gelukkig zet de gemeente gratis zout ter beschikking. In het bushokje staat een grote zak, waar iedereen uit kan scheppen om zijn oprit en stoep ijsvrij te houden. Eén keer gleed ik uit op het trapje voor mijn deur en verzwikte mijn enkel. Sindsdien strooi ik er bij vriesweer kwistig op los.

Sinds ik in de bergen woon, check ik elke dag het weerbericht. Als ze sneeuw voorspellen, zorg ik dat ik op tijd boodschappen ga doen en dat mijn koelkast gevuld is. In Collina zijn er geen winkels, en voor een bezoekje aan de bakker of de supermarkt in Forni Avoltri moet ik 7 km bochten en 300 hoogtemeters trotseren. De sneeuwruimer doet zijn best, maar als het echt hard sneeuwt, ligt er alweer een vers laagje zodra hij gepasseerd is. Als het kan, laat ik op zulke dagen de auto dus liever thuis.

Naast eten heb je in de winter ook een stevige houtvoorraad nodig. Zodra de zomer op zijn eind loopt, worden de eerste bomen gekapt. In het najaar ronken kettingzagen en splijten kloofmachines grote houtblokken in stukken, die op vakkundige wijze gestapeld worden. Wie geen eigen bos heeft, kan een aanvraag indienen bij de gemeente, die aanduidt waar je welke bomen mag kappen. Of je bestelt brandhout per pallet bij de lokale leverancier, zoals ik. Netjes voor de deur geleverd - alleen het stapelen moet je zelf doen.

Ook wandelen is in de winter een heel ander verhaal. Vorig jaar kocht ik sneeuwschoenen (of -raketten) en microspikes, om ook met sneeuw en ijs op stap te kunnen. De spikes blijven in mijn rugzak zitten van november tot april en hebben me ongetwijfeld al veel valpartijen op gladde paden bespaard. En met mijn sneeuwschoenen zweef ik over de sneeuw in plaats van kniediep weg te zakken.

Naast het weerbericht check je in de winter het best ook de lawineberichten, die met een gevarenschaal aangeven hoe groot de kans op een lawine is. Op sommige dagen is het veiliger om lager in de bergen te gaan wandelen en steile hellingen te vermijden, en dat doe ik dan ook. Ik wil mijn avonturen hier graag nog kunnen navertellen.

Maar de winter in de bergen is voor mij vooral een magische periode. Tussen kerst en Nieuw vult het dorp zich met vakantievierders. Daarna keert de stilte terug en is Collina weer alleen van haar bewoners. Het lijkt alsof het universum verkleint, in dit seizoen - alsof ik dichter bij een soort essentie kom, die ik moeilijk in woorden kan vatten.

Op sommige dagen word ik wakker en zie ik aan het licht dat het gesneeuwd heeft. Buiten kraakt de sneeuw onder mijn voeten. Het landschap lijkt een postkaart in zwart-wit, waar ik als eerste doorheen stap - voorzichtig, om de magie niet te verstoren. Later kijk ik uit over een glinsterend sprookjesbos van aan de keukentafel, alias mijn bureau, en bedenk dat ik dit uitzicht met niemand zou willen ruilen.

Wanneer ik na een avond met vrienden weer naar huis rij, moet ik stoppen voor een kudde herten die statig de weg oversteken. Alleen in de winter wagen ze zich zo dicht bij de bewoonde wereld. Hoog boven me flonkeren de sterren. Orion houdt de wacht met zijn gordel van lichtjes. Thuis  steek ik de kachel aan, vlei me neer op de bank naast Boris, en staar naar de vlammen.

De wereld vertraagt en ik winter mee.